ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

 

Στο Studio Νικολέρης τρεις γενιές φωτογράφων και κινηματογραφιστών δημιουργούν σε τόσο ξεχωριστό καλλιτεχνικό επίπεδο ώστε το αποτέλεσμα συναρπάζει κάθε φορά ακόμη και τον ίδιο τον δημιουργό. Σήμερα, η τρίτη γενιά της οικογένειας Νικολέρη εκπροσωπείται από τα δύο παιδιά του Διογένη Νικολέρη: αφενός από τον Χρήστο Νικολέρη –καταξιωμένο σκηνοθέτη του κινηματογράφου και της T.V., πολλαπλά τιμημένου μεταξύ άλλων και με το Α’ βραβείο του Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου του Λος Άντζελες (2007) – και αφετέρου από την Χρύσα Νικολέρη, καταξιωμένη φωτογράφο με σημαντικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό στο ενεργητικό της, που εδώ και χρόνια διευθύνει το Studio Νικολέρης προσθέτοντας στην πλούσια οικογενειακή παράδοση τη δική της σύγχρονη και πρωτοποριακή ματιά.

Όλα όμως ξεκίνησαν πολλά χρόνια πριν, με τον Θεόδωρο Νικολέρη. Έχοντας μαθητεύσει επί σχεδόν δεκαπέντε χρόνια –από το 1906- στο πλευρό του πιο καταξιωμένου φωτογράφου της Κωνσταντινούπολης, του περίφημου Ν. Αντριωμένου, ο Θεόδωρος Νικολέρης αποφασίζει να καταταγεί εθελοντής στον ελληνικό στρατό το 1920, με την έναρξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Υπηρετεί στη 12η Μεραρχία, όπου βιώνει από πρώτο χέρι την προέλαση και μετέπειτα την καταστροφή, την τραγική εκκένωση, την απώλεια. Οι φωτογραφίες του εκείνης της περιόδου αποτελούν έως και σήμερα όχι μόνο αδιαμφισβήτητες ιστορικές μαρτυρίες αλλά και σπουδαία καλλιτεχνήματα, εάν λάβει κανείς υπ’ όψιν τις πρακτικές συνθήκες αλλά και τα τεχνικά μέσα που διέθετε.  Το 1925 εγκαθίσταται στη Δράμα, όπου ιδρύει το Studio Νικολέρης. Ασχολείται με όλα σχεδόν τα είδη της φωτογραφίας, κυρίως όμως με το πορτρέτο. Την ίδια εποχή δημιουργεί τα περίφημα Γυμνά της Δράμας (συλλογή πορτρέτων που παρουσιάστηκε το 1985 σε τιμητική έκθεση στη Διεθνή Έκθεση Φωτογραφίας της Αρλ).

Οι επιδράσεις του κινήματος του κυβισμού, ο οποίος ανθούσε στην υπόλοιπη Ευρώπη, είναι έντονες στο έργο του σε μία περίοδο που τόσο στην απελεύθερη Δράμα όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα οι ομότεχνοί του παρέμεναν προσκολλημένοι σε πιο συμβατικές φόρμες. «…Συνεπώς δεν μπορεί κανείς παρά να επαινέσει τον Θεόδωρο Νικολέρη ακόμη περισσότερο για την ανάπτυξη τόσο σύγχρονων μορφών τέχνης…» (“Camera International”, Άνοιξη 1995).

Το 1944 ο Θεόδωρος Νικολέρης εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη, όπου και μεταφέρει τοStudio Νικολέρης. Το 1964 μεταβαίνει στην Αθήνα, όπου και δημιουργεί δεύτερο στούντιο: εκεί φωτογραφίζει πορτρέτα της  πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής της χώρας) από το βασιλικό ζεύγος Κωνσταντίνου και Άννας, τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, τον ακαδημαϊκό και διευθυντή της Τράπεζας της Ελλάδος Ξενοφώντα Ζολώτα, την πρωταγωνίστρια του θεάτρου Μαρίκα Κοτοπούλη καθώς και αναρίθμητους γάμους.

Στη συνέχεια το στούντιο της Αθήνας αναλαμβάνει ο πρωτότοκος γιός του Θωμάς και αυτό της Θεσσαλονίκης ο μικρότερος Διογένης.

Ο Διογένης Νικολέρης καταφέρνει στην διάρκεια του χρόνου να εξελίξει το Studio Νικολέρης και με τη συμπαράσταση της σύζυγου του Σούζη να το αναδείξει στο κορυφαίο φωτογραφείο της Θεσσαλονίκης και σε ένα από τα σημαντικότερα της Ελλάδας. Μπροστά από τον φακό του πέρασαν οι σημαντικότερες προσωπικότητες της εποχής και όχι μόνο. Καλλιτέχνης με υψηλά αισθητικά κριτήρια, ο Διογένης Νικολέρης διατηρούσε συνεχώς την επαφή του με το διεθνές γίγνεσθαι –τόσο στο αισθητικό όσο και στο τεχνικό πλαίσιο. Κορυφαίες εταιρίες του χώρου του, όπως η Agfa και η Kodak, δεν έπαψαν ποτέ να αποζητούν την τεχνική του γνώμη και να τον συμβουλεύονται σε υψηλό τεχνικό επίπεδο για τη βελτιστοποίηση των προϊόντων τους.

Ωστόσο ο Διογένης Νικολέρης δεν παρέμεινε προσκολλημένος μονάχα στη φωτογραφία. Η άσβηστη αγάπη του αλλά και η έντονη ενασχόλησή του με τη μουσική είχε ως αποτέλεσμα να αποτελέσει ένα από τα ιδρυτικά μέλη του “Συλλόγου Φίλων της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης”, του οποίου διατελεί επίτιμος πρόεδρος.